Dziewczynki szybciej zaczynają mówić... bo mają lepsze geny?

30/03/2016
Autor: 
Magdalena Łuniewska

Zdaniem wielu naukowców (i rodziców), dziewczynki prześcigają chłopców w uczeniu się języka: robią to szybciej i efektywniej. Jednak dopiero niedawno badaczom udało się znaleźć genetyczne oznaki różnic międzypłciowych w aktywności genów odpowiedzialnych za komunikację.

W 2001 świat obiegło odkrycie FOXP2 - pierwszego znanego genu powiązanego z posługiwaniem się językiem. Odkrycie genu FOXP2 otworzyło drzwi dla opartych na genetyce poszukiwań przyczyn różnic międzypłciowych w nabywaniu języka. Tym tematem zajął się zespół kierowany przez Michaela Bowersa i Margaret McCarthy z amerykańskiego University of Maryland w Baltimore.

Naukowcy rozpoczęli badania od obserwacji młodych szczurów, zauważając, że po oddzieleniu od matek młode piszczą, emitując ultradźwięki. Porównanie nagrań "płaczu" 4-dniowych samców i samiczek odseparowanych od matek pokazało, że to samczyki wydają dwa razy więcej pisków. Kolejnym etapem badania była analiza składu mózgów 16 młodych szczurków obu płci. Okazało się, że męskie szczury miały nawet dwa razy więcej białek FOXP2 w regionach mózgu związanych z wydawaniem dźwięków. Żeby potwierdzić, że to większa ilość FOXP2 sprawia, że młode samce częściej piszczą, naukowcy wszczepili szczurom fragment RNA częściowo blokujący aktywność genu FOXP2. Po tym zabiegu samce wydawały mniej dźwięków, bardziej przypominając samiczki.

Ostatnim etapem badania była analiza ilości białek FOXP2 w mózgach 4-5-letnich dzieci. Naukowcy zbadali mózgi 5 chłopców i 5 dziewczynek, i zauważyli, że w lewym płacie czołowym - związanym u ludzi z posługiwaniem się językiem - dziewczynki miały nawet o 30% więcej genu.

Zdaniem autorów tego badania, i u szczurów, i u ludzi, przedstawiciele płci bardziej skorej do komunikacji mieli wyższy poziom FOXP2 - genu odgrywającego ważną rolę w komunikacji. Jednak krytycy badania ostrzegają przed nadmiernym uogólnianiem tych wyników.

Magdalena Łuniewska

Źródło: Bowers, J. M., Perez-Pouchoulen, M., Edwards, N. S., & McCarthy, M. M. (2013). Foxp2 mediates sex differences in ultrasonic vocalization by rat pups and directs order of maternal retrieval. The Journal of Neuroscience : The Official Journal of the Society for Neuroscience33(8), 3276–3283. doi:10.1523/JNEUROSCI.0425-12.2013

Serwis "Wszystko o dwujęzyczności" jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 3.0 Polska. Pewne prawa zastrzeżone na rzecz Uniwersytetu Warszawskiego. Utwór powstał w ramach projektu finansowanego w ramach konkursu „Współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2015 r.“ realizowanego za pośrednictwem MSZ w roku 2015. Zezwala się na dowolne wykorzystanie utworu, pod warunkiem zachowania ww. informacji, w tym informacji o stosowanej licencji, o posiadaczach praw oraz o konkursie „Współpraca z Polonią i Polakami za granicą w 2015 r.".